خانه / مقالات دینی / مقاله جایگاه زن در اسلام+دانلود

مقاله جایگاه زن در اسلام+دانلود

جایگاه زن در اسلام

بی شک اسلام ، اولين مكتبى است كه زن را به عنوان مسئله ی مهم زندگى و متمّم حيات انسانى در مسائل اجتماعى و اخلاقى و قانونى خود جا داده است. درست در همان موقعى كه دنيا در آتش جهل و ستم مى‏سوخت، و جوامع مختلف بشرى گرفتار انحرافهاى گوناگون بوده‏اند، گروهى از افراد زن را معبود خويش و جمعى او را حيوانى مى‏پنداشتند و هر گونه تعدّى را بر او روا مى‏داشتند؛ پيامبر گرامى اسلام صلى‏الله‏عليه‏و‏آله‏وسلم براى خاتمه بخشیدن به انحراف‏ها، كجى‏ها و كجروى‏ها، پندارهاى غلط و و تجاوزات از جانب خداوند متعال مبعوث شد. بر روى غلط‏ هاى بشرى خط بطلان كشيد و راه‏هاى فضيلت و رستگارى را به او نشان داد.

خداوند ، حضرت محمد صلى‏الله‏عليه‏و‏آله‏وسلم را در روزگارى مبعوث نمود كه جهان بشريت دستخوش تيرگى‏ها و سقوط بود، و در درياى حيرت و سرگردانى دست و پا مى‏زد؛ در چنين زمانى بود كه ظهور اسلام بسان باران نيروبخش بهار ، زمين عبوس بشريت را خرم و شاداب ساخت، و يوغ‏ها و زنجيرها را از گردن‏ها و دست و پا برداشت و تجاوزات و خرافات را چون دزدان صبح شده رسوا گردانيد و عقل‏ها و استعدادها و تفكرات زندانى شده را با شكوهى خاص از زندان آزاد كرد، طومار جاهليت را دريد و اين حقيقت را به دنياى بشرى اعلام داشت كه زن و مرد، از نظر دارا بودن روح كامل انسانى و روح باقى براى حشر و نشر در قيامت، مساوى هستند، و هر دو، به كردارهاى زشت و زيباى خود كيفر يا پاداش داده مى‏شوند و به همان نيّت كه مردان جزئى از پيكر جامعه ی انسانى محسوب مى‏شوند زنان نيز چنين هستند.

شكى نيست كه اسلام ، احترام ويژه‏اى براى زنان قائل است. زيرا اگر آيات قرآن را مورد بررسى قرار دهيم، به مقام و منزلت زن در اسلام پى خواهيم برد . مقام زنان در اسلام چنان است كه در قرآن مجيد ، سومين سوره به نام آنان (النساء) ناميده شده است، و در ده سوره ی ديگر از قرآن مجيد مسائلى مربوط به حقوق و منزلت زنان آورده شده، و همه جا در خطابات عام قرآن، زنان مورد خطابند و غير از اين مورد، از بسيارى از مفاهيم قرآن مى‏توان مطالبى درباره حقوق و منزلت زنان استنباط نمود.

نظریاتی که درباره ی زن از سوی مکاتب گوناگون ارائه شده است؛ چون دیگر ره آوردهای فکری بشری، از افراط و تفریط بیرون نیست. مجموع تلاش های علمی اندیشمندان در این زمینه ها، در عین حال که به حقایقی راه یافته، از زیاده روی یا کم انگاری دور نبوده است. موضوع زن به عنوان بدنه ای از جامعه ی انسانی بدان پایه قابل بررسی و ژرف نگری است که انسان شایسته ی شناخت و بررسی است. شناخت زن و منزلت و مقام او در حقیقت شناخت انسان و کرامت اوست.

قرآن مجيد اين اتهام دروغ و مغرضانه را، كه اسلام براى زن ارزشى قائل نيست، به كلى منتفى مى‏سازد. پيش از اسلام ، هيچ قانونى از قوانين اجتماعات متمدن و بزرگ، درباره ارزش واقعى زن، و اثر وجودى او، و حفظ كرامات و حقوق او تفصيلات فلسفى و روانى و مواد قانونى وجود ندارد.

هيچ‏يك از آيات قرآن كريم كه مردم را دعوت به تدبير و تعقل در نظام آفرينش مى‏كند، مخصوص بر مردان نيست، بلكه زنان و مردان به طور برابر مخاطب قرار داده است. بررسى آيات قرآن كريم نشان مى‏دهد زن و مرد از نظر آفرينش، هيچ تفاوتى با يكديگر ندارند و همه ی انسان‏ها از هر صنف خواه زن و خواه مرد از يك ذات و گوهرخلق شده‏اند:

» يَاأَيُّهَا النَّاسُ إِنَّا خَلَقْنَاكُم مِن ذَكَرٍ وَأُنثَى وَجَعَلْنَاكُمْ شُعُوباً وَقَبَائِلَ لِتَعَارَفُوا إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِندَ اللَّهِ أَتْقَاكُمْ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرٌ«

– اى مردم، ما شما را از يك مرد و زن آفريديم و شما را تيره‏ها و قبيله‏ها قرار داديم تا يكديگر را بشناسيد. گرامى‏ترين شما نزد خداوند باتقواترين شماست؛ خداوند دانا و آگاه است. خداوند در این آيه، صريحا” ارزش را بر ملاك تقوا قرار داده است، بدون اختصاص به زن يا مرد.

امام خمينى رحمه‏الله درباره ی حقوق زنان در اسلام مى‏فرمايد:

»همان‏طور كه حقوق مردها در اسلام مطرح است، حقوق زن‏ها نيز مطرح است.

اسلام به زن‏ها بيشتر عنايت كرده است تا به مردها، اسلام زن‏ها را بيشتر حقوقشان را ملاحظه كرده است تا مردها. زن‏ها حق رأى دارند. از غرب بالاتر است اين مسائلى كه براى زن‏ها ما قائل هستيم. حق رأى دادن دارند، حق انتخاب دارند، حق انتخاب شدن دارند. همه اين‏ها هست . تمام معاملاتشان به اختيار خودشان است و آزاد هستند. اختيار شغل را آزاد هستند. البته در شرق براى مردها يك محدوديت‏هايى هست كه آن محدوديت‏ها به صلاح خود مردها هست و آن محدوديت‏ها، يعنى در آن جاهايى كه مفسده هست براى مرد، از قماربازى جلوگيرى مى‏كند. اسلام از شراب‏خوارى جلوگيرى مى‏كند. اسلام از هروئين جلوگيرى مى‏كند، براى اين كه مفسده دارند. » « براى همه يك محدوديت هايى هست، محدوديت‏هايى شرعى و الهى، محدوديت‏هايى است كه به صلاح خود جامعه است. نه اين است كه براى جامعه يك چيزى مثلاً نافع بوده است كه محدوديت برايش ايجاد كرده‏اند!»

نيز مى‏فرمايد : «اسلام مى‏خواهد كه زن و مرد رشد داشته باشند. اسلام زن‏ها را نجات داده است از آن چيزهايى كه در جاهليت بود. آن‏قدرى كه اسلام به زن خدمت كرده است، خدا مى‏داند به مرد خدمت نكرده است كه به زن خدمت كرده، شما نمى‏دانيد كه در جاهليت زن چه بوده و در اسلام چه شده.»

حضرت آية اللّه‏ العظمى خامنه‏اى نيز مى‏فرمايد:

«شما بايد زن را با چشم يك انسان والا نگاه كنيد، تا معلوم بشود كه تكامل و حق و آزادى او چيست؟ زن را به عنوان يك موجودى كه مى‏تواند مايه‏اى براى اصلاح جامعه يا پرورش انسان‏هاى والا بشود نگاه كنيد تا معلوم بشود كه زن كيست و آزادى او چگونه است، زن را به چشم آن عنصر اصلى تشكيل خانواده در نظر بگيريد. اگرچه از مرد و زن تشكيل مى‏شود و هردو در تشكيل و موجوديت خانواده مؤثرند. اما آسايش فضاى خانواده و آرامش سكوتى كه در فضاى خانواده است به بركت زن و طبيعت زنانه است. با اين چشم به زن نگاه كنيد تا معلوم بشود كه زن چگونه كمال پيدا مى‏كند و حقوق زن چيست؟«

شهيد مطهرى مى‏فرمايد:

«آن‏چه از نظر اسلام مطرح است، اين است كه زن و مرد به دليل اين‏كه يكى زن است و ديگرى مرد، در جهات زيادى مشابه يكديگر نيستند، جهان براى آنها يك‏جور نيست، خلقت و طبيعت آنها را يكنواخت نخواسته است، و همين ايجاب مى‏كند كه از لحاظ بسيارى از حقوق و تكاليف و مجازات‏ها وضع مشابهى نداشته باشند. در دنياى غرب ، اكنون سعى مى‏شود ميان زن و مرد از لحاظ قوانين و مقررات و حقوق و وظايف ، وضع واحد مشابهى بوجود آورند و تفاوت‏هاى غريزى و طبيعى زن و مرد را ناديده بگيرند.تفاوتى كه ميان نظر اسلام و سيستمى غربى وجود دارد در اين‏جاست. كلمه تساوىِ حقوق، يك مارك تقلبى است كه مقلدان غرب بر روى اين ره‏آورد غربى چسبانده‏اند. «

با مراجعه به قرآن کریم پی می بریم که زن و مرد در امور مختلفی با یکدیگر مشترک بوده و در یک خط مساوی فرار دارند، اموری که جوهره ی آن دو را تشکیل می دهد و در یک سری از سطوح و عرصه ها بین زن و مرد اختلاف و تفاوت وجود دارد. اینک به برخی از این امور اشاره می کنیم:

موارد اشتراک بین زن و مرد

۱- اکتساب زن و مرد

در اکتساب خیرات مرد و زن یکسانند. خداوند متعال می فرماید: لِّلرِّجَالِ نَصِيبٌ۬ مِّمَّا ٱڪۡتَسَبُواْ‌ۖ وَلِلنِّسَآءِ نَصِيبٌ۬ مِّمَّا ٱكۡتَسَبۡنَ‌ۚ   « مردان نصیبی از آن چه به دست می آورند دارند و زنان نیز نصیبی [ و نباید حقوق هیچ یک پایمال گردد.]»

۲-کرامت و برتری انسان بر بسیاری از مخلوقات

انسان چه مرد باشد یا زن، بر سایر مخلوقات برتری دارد. خداوند متعال می فرماید: وَلَقَدۡ كَرَّمۡنَا بَنِىٓ ءَادَمَ وَحَمَلۡنَـٰهُمۡ فِى ٱلۡبَرِّ وَٱلۡبَحۡرِ وَرَزَقۡنَـٰهُم مِّنَ ٱلطَّيِّبَـٰتِ وَفَضَّلۡنَـٰهُمۡ عَلَىٰ ڪَثِيرٍ۬ مِّمَّنۡ خَلَقۡنَا تَفۡضِيلاً۬ « ما آدمیزادگان را گرامی داشتیم، و آن ها را در خشکی و دریا، [بر مرکب های راهوار]حمل کردیم، و از انواع روزی های پاکیزه به آنان روزی دادیم، و آن ها را بر بسیاری از موجوداتی که خلق کردیم برتری بخشیدیم.

۳-دمیدن روح

روح مرد و زن هر دو از جانب خداوند دمیده شده است. خداوند متعال می فرماید: « سپس نسل او را از عصاره ای از آب ناچیز و بی قدر آفرید. سپس [اندام] او را موزون ساخت و از روح خویش در وی دمید.»

۴- تبریک بر خلقت انسان

خداوند بر خلقت مرد و زن هر دو تبریک گفته است. آن جا که می فرماید: ثُمَّ خَلَقۡنَا ٱلنُّطۡفَةَ عَلَقَةً۬ فَخَلَقۡنَا ٱلۡعَلَقَةَ مُضۡغَةً۬ فَخَلَقۡنَا ٱلۡمُضۡغَةَ عِظَـٰمً۬ا فَكَسَوۡنَا ٱلۡعِظَـٰمَ لَحۡمً۬ا ثُمَّ أَنشَأۡنَـٰهُ خَلۡقًا ءَاخَرَ‌ۚ فَتَبَارَكَ ٱللَّهُ أَحۡسَنُ ٱلۡخَـٰلِقِينَ. «آنگاه نطفه را به صورت علقه درآورديم پس آن علقه را [به صورت] مضغه گردانيديم و آنگاه مضغه را استخوانهايى ساختيم بعد استخوانها را با گوشتى پوشانيديم آنگاه [جنين را در] آفرينشى ديگر پديد آورديم آفرين باد بر خدا كه بهترين آفرينندگان است.»

۵-تقوا و پرهیزگاری

در تقوا و پرهیزگاری زن و مرد به طور یکسان می توانند طی طریق کنند. خداوند متعال می فرماید: يَـٰٓأَيُّہَا ٱلنَّاسُ إِنَّا خَلَقۡنَـٰكُم مِّن ذَكَرٍ۬ وَأُنثَىٰ وَجَعَلۡنَـٰكُمۡ شُعُوبً۬ا وَقَبَآٮِٕلَ لِتَعَارَفُوٓاْ‌ۚ إِنَّ أَڪۡرَمَكُمۡ عِندَ ٱللَّهِ أَتۡقَٮٰكُمۡ‌ۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرٌ. « اى مردم ما شما را از مرد و زنى آفريديم و شما را ملت ملت و قبيله قبيله گردانيديم تا با يكديگر شناسايى متقابل حاصل كنيد در حقيقت ارجمندترين شما نزد خدا پرهيزگارترين شماست بى‏ترديد خداوند داناى آگاه است.»

۶-ضایع نشدن عمل انسان

خداوند عمل هیچ کدام از زن و مرد را ضایع نخواهد کرد. «من [ خداوند] عمل هيچ صاحب عملى از شما را از مرد يا زن كه همه از يكديگريد تباه نمى‏كنم….»

۷-رسیدن به مغفرت و پاداش الهی

در رسیدن به مغفرت و پاداش الهی زن و مرد یکسانند. خداوند متعال می فرماید: « مردان و زنان مسلمان و مردان و زنان با ايمان و مردان و زنان عبادت‏پيشه و مردان و زنان راستگو و مردان و زنان شكيبا و مردان و زنان فروتن و مردان و زنان صدقه‏دهنده و مردان و زنان روزه‏دار و مردان و زنان پاكدامن و مردان و زنانى كه خدا را فراوان ياد مى‏كنند خدا براى [همه] آنان آمرزشى و پاداشى بزرگ فراهم ساخته است.» و نیز می فرماید: وَمَن يَعۡمَلۡ مِنَ ٱلصَّـٰلِحَـٰتِ مِن ذَڪَرٍ أَوۡ أُنثَىٰ وَهُوَ مُؤۡمِنٌ۬ فَأُوْلَـٰٓٮِٕكَ يَدۡخُلُونَ ٱلۡجَنَّةَ وَلَا يُظۡلَمُونَ نَقِيرً۬ا. « و كسانى كه كارهاى شايسته كنند چه مرد باشند يا آن در حالى كه مؤمن باشند آنان داخل بهشت مى‏شوند و به قدر گودى پشت هسته خرمايى مورد ستم قرار نمى‏گيرند.»

۸-ملکه ی هدایت

از آیات قرآن استفاده می شود که ملکه ی هدایت که در سرشت انسان به ودیعت گذاره شده اختصاص به مرد ندارد بلکه زن را نیز در بر می گیرد: « ما راه را به او نشان داديم خواه شاكر باشد و پذيرا گردد يا ناسپاس.»   و نیز می فرماید: وَنَفۡسٍ۬ وَمَا سَوَّٮٰهَا * فَأَلۡهَمَهَا فُجُورَهَا وَتَقۡوَٮٰهَا. « سوگند به نفس و آن كس كه آن را درست كرد. سپس پليدكارى و پرهيزگارى‏اش را به آن الهام كرد.»

۹-اهلیّت برای تعّلم

زن و مرد هر دو برای فراگیری علم اهلیّت دارند. خداوند متعال می فرماید: « [خداى] رحمان قرآن را ياد داد. انسان را آفريد. به او بیان آموخت.»

۱۰- پذیرش امانت الهی

زن و مرد از این جهت با هم شریکند که اهلیّت برای تحمّل امانت الهی را دارند. خداوند متعال می فرماید: إِنَّا عَرَضۡنَا ٱلۡأَمَانَةَ عَلَى ٱلسَّمَـٰوَٲتِ وَٱلۡأَرۡضِ وَٱلۡجِبَالِ فَأَبَيۡنَ أَن يَحۡمِلۡنَہَا وَأَشۡفَقۡنَ مِنۡہَا وَحَمَلَهَا ٱلۡإِنسَـٰنُۖ … . « ما امانت [الهى و بار تكليف] را بر آسمانها و زمين و كوهها عرضه كرديم پس از برداشتن آن سر باز زدند و از آن هراسناك شدند و[لى] انسان آن را برداشت … .»

موارد اختلاف بین زن و مرد

بین زن و مرد در یک سری از سطوح و عرصه ها اختلاف و تفاوت وجود دارد، از جمله:

۱-تشخیص خیر و شر و نفع و ضرر

قدرت تشخیص از جمله امور اساسی است که در میان انسان ها به طور مساوی وجود دارد، ولی در امور فرعی و دقیق، سطح تشخیص و تمیز هر انسانی با دیگری متفاوت است. عنصر و شخصیت نوع مردان به جهت وظایفی که بر دوش دارند اندکی بر عنصر و شخصیت نوع زنان برتری دارد، لذا این مسأله مانع از آن نمی شود که برخی از زنان بر برخی از مردان برتری یابند.

۲- استفاده بهتر از قدرت عقل

زن از آن جا که فطرتا” عاطفی است در پی تمایلات و هواهای خود به سرعت پیش می رود، بی آنکه از طریق عقلش محکم کاری کرده و آن را بر محک شرع عرضه کرده و با ترازوی حکمت بسنجد. در مقابل، مردان به واسطه ی دوراندیشی و صلابت در مورد بنیادی که آن را می سازند با زنان متفاوتند.

۳-نوع عقل و ذکاوت

از بعد ذکاوت و هوش، زنان قدرت بیشتری برای حفظ دانسته ها دارند در حالی که مردان به واسطه ی قدرت تفکر در زمینه ی ابداع و اختراع بر زنان برتری دارند.

۴-تحول و پختگی عقل

مرد اگر دیرتر به حدّ رشد و بلوغ می رسد بدین جهت است که موجب شود تا فعالیّت او تا سطح وسیعی ادامه یابد.

۵-ترجیح عقل بر عاطفه

انسان به جهت ساختار روحی اش، از عقل و عاطفه ترکیب یافته است، ولی خداوند سبحان در مرد عقل را نسبت به عاطفه اش بیشتر قرار داده و عاطفه ی زن را نسبت به عقلش فزونی بخشیده است، و این به جهت سازگاری با نقشی است که هر کدام در زندگی دارند. و این اختلاف برای انس و الفت و گرایش آنان به یکدیگر ضروری است.

۶-مسائل روحی

تحقیقات نشان داده که روحیه ی مرد «عمل گرا» و جنبه ی فعّال دارد، در حالی که روحیه ی زن جنبه ی «انفعالی» داشته و تاثیر پذیر است.

۷-دلسوزی و مهربانی

زن به جهت عطوفت و مهربانی و حسّاس بودن و شدت تأثیر پذیری از مرد متمایز است. همچنان که زن به واسطه ی صبر و بردباری و قدرت تحمّل با مرد متفاوت است. این ویژگی با وظیفه ی زن در زندگی متناسب است؛ زیرا تربیت کودک نیاز به دلسوزی، عطوفت، مهربانی و رحمت دارد؛ همچنان که به صبر و بردباری و تحمّل نیاز دارد.

۸-توجه به ظاهر و شهرت طلبی

زن بیشتر از مرد به حفظ ظواهر توجّه دارد، گرچه به مقامات علمی بالا هم برسد. در حالی که مرد به جوهر و اصل وجودی خویش توجه و اهتمام می ورزد. خداوند سبحان این ویژگی را در زن قرار داده تا بتواند توجه مرد را به خود جلب کند.

۹-افشای راز

بیشتر زنان زبانشان را حفظ نمی کنند، و پیوسته سخن می گویند، و از سخن گفتن در مورد دیگران عبایی ندارند و این منشاء در عاطفی بودن آنان دارد، و در این زمینه به عاقبت این حرف ها نمی اندیشند. و لذا زن قادر به حفظ سرّ نیست بر خلاف مرد که رازدار است.

۱۰- تحمّل مصائب

زن از آن جا که عاطفی است مصائب، مشکلات و جنایات را نمی تواند تحمّل کند و از مرد زودتر متأثر می شود.

۱۱- التزام به عرفیات

زن تدیّن و التزامش به عرف رایج در محل و خانواده اش بیشتر است و دیرتر از مرد دست از آن بر می دارد.

۱۲- دست به خشونت زدن

مرد سریع تر از زن دست به مبارزه و معارضه و انتقام و خشونت می زند، بر خلاف زن که غالبا” در صدد صلح است و از به کارگیری زور حتی با شدیدترین دشمنانش خوف دارد.

كلام آخر

از آن چه گفته شد، مى توان نتيجه گرفت كه اسلام، با آن آيين مترقى و پيشرفته خود، براى زن ارزش و احترام بسيارى قايل است. زن در مفهوم انسانيت با مرد هيچ‏گونه فرقى ندارد و مرد را بر او امتيازى نيست. زن، مانند مرد، عضو كامل جامعه است و شخصيت حقوقى مستقل دارد. زن در جامعه‏ى اسلامى برخوردار از استقلال فكرى و اقتصادى است و در زندگى خود، در تصميم‏گيرى آزاد است.

مجله «اسلاميك ريويو» چاپ لندن مى‏نويسد: «وضع اسلام در مورد زن از اين لحاظ جالب است كه اسلام در هزار و چهارصد سال پيش براى زنان حقوقى تثبيت كرد كه زنان انگلستان فقط در نيمه‏ى اول قرن بيستم، به وسيله طرحى كه در پارلمان به تصويب رسيد، از آن برخوردار شدند.»

توجه   —————————————————–   توجه

۱-سیستم خرید خودکار بوده و بلافاصله پس از پرداخت فایل قابل دریافت است.
۲-پشتیبانی سایت کمتر از ۱۲ ساعت پاسخگوی شما خواهد بود.
۳-در صورت عدم رضایت از فایل خریداری شده می توانید وجه پرداختی خود را پس بگیرید.

چنانچه تمایل دارید می توانید توسط سامانه موبایلی *۱۹۹۱*۹۷*۷۸۸*  پرداخت خود را انجام دهید.

(بعد از پرداخت کد رهگیری را از طریق ایمیل یا تلگرام ارسال نمایید و فایل را تحویل بگیرید)

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *